۱۵ خرداد ۱۳۸۹

آشنایی با قوانین- قرارداد كار (قسمت دوم)

قوانین موجود در دنیای امروز، در اثر مبارزات کارگران و طی سالها به سرمایه داری تحمیل شده و به تصویب رسیده است. با وجود این که این قوانین هنوز هم به نفع سرمایه داران و کارفرمایان است و به نفع آنان تفسیر می شود، اما باز هم از اجرای این قوانین سر باز زده می شود. چرا؟

آشنایی با قوانین: قرارداد كار
فصل دوم قانون کار به تعريف‌ قرارداد كار و شرايط‌ اساسي‌ انعقاد آن‌ و فصل سوم آن به شرایط کار اختصاص دارد  که شامل مواد7 تا 69 قانون کار میشود.
قرارداد كار چیست و شرايط‌ بستن آن‌ چگونه است؟

قرارداد كار عبارتست‌ از قرارداد كتبي‌ يا شفاهي‌ كه‌ به‌موجب‌ آن‌ كارگر در قبال‌ دريافت‌ حق‌السعي‌، كاري‌ را براي‌ مدت‌ موقت‌ يا مدت‌ غيرموقت‌ براي‌ كارفرما انجام‌ مي‌دهد.
در كارهايي‌ كه‌ طبيعت‌ آنها جنبه‌ مستمر دارد، در صورتي‌كه‌ مدتي‌ در قرارداد ذكر نشود، قرارداد دائمي‌ تلقي‌ مي‌شود.
شرایطی که در قرارداد كار ذکر میشود و يا تغييرات‌ بعدي‌ آن‌ در صورتي‌ قابل اجرا خواهد بود كه‌ براي‌ كارگر مزايايي‌ كمتر از امتيازات‌ مقرر در اين‌ قانون‌ در نظر نگرفته باشد.
هنگام بستن قرارداد کار چه شرایطی را باید رعایت کرد؟
اصل‌ بر صحت‌ كليه‌ قراردادهاي‌ كار است‌، مگر آنكه‌ بطلان‌ آنها در مراجع‌ قانونی‌ به‌ اثبات‌ برسد. تمام قراردادهایی که موضوع آن خلاف قوانین جاری و کار باشد از درجهی اعتبار خارج است، حتا اگر کارگر آن را امضا کرده باشد.
یک قرارداد کار هنگامی از نظر مراجع قانونی معتبر شناخته می شود که موارد زیر در آن آمده باشد:
معين‌ بودن‌ موضوع‌ قرارداد - نوع‌ كار يا حرفه‌ يا وظيفه‌اي‌ كه‌ كارگر بايد به‌ آن‌ اشتغال‌ يابد.
حقوق يا مزد مبنا و مزایای‌ آن‌ - ساعات‌ كار، تعطيلات‌ و مرخصيها
محل‌ انجام‌ كار - تاريخ‌ انعقاد قرارداد - مدت‌ قرارداد، چنانچه‌ كار براي‌ مدت‌ معين‌ باشد.
موارد ديگري‌ كه‌ عرف‌ و عادت‌ شغل‌ يا محل‌، ايجاب‌ نمايد
حقوق، دستمزد و مزایای قانونی کارگران چیست؟
در قانون کار آمده است که کارگر در مقابل کارش حق‌السعي‌ دریافت خواهد کرد. از نظر قانون كليه‌ دريافتهاي‌ قانوني‌ كه‌ كارگر به‌ اعتبار قرارداد كار اعم‌ از مزد يا حقوق، كمك‌ عائله‌مندي‌، هزينه‌هاي‌ مسكن‌، خواربار، اياب‌ و ذهاب‌، مزاياي‌ غيرنقدي‌، پاداش‌ افزايش‌ توليد، سود سالانه‌ و نظاير آنها دريافت‌ ميکند  حق‌السعي‌ نامیده میشود. و مزد عبارت‌ است‌ از وجوه‌ نقدي‌ يا غيرنقدي‌ و يا مجموع‌ آنها كه‌ در مقابل‌ انجام‌ كار به‌ كارگر پرداخت‌ مي‌شود.
مزد بايد در فواصل‌ زماني‌ مرتب‌ و در روز غيرتعطيل‌ و ضمن‌ ساعات‌ كار به‌ وجه‌نقد رايج‌ كشور يا با رضایت طرفين‌ به‌وسيلهی‌ چك‌ و براساس‌ قرارداد يا عرف‌ كارگاه‌ پرداخت می شود. که ممکن است در پايان‌ روز يا هفته‌ يا پانزده‌ روز يكبار به‌ نسبت‌ ساعات‌ كار و يا روزهاي‌ كاركرد پرداخت شود.
در صورتي كه‌ براساس‌ قرارداد يا عرف‌ كارگاه‌، پرداخت‌ مزد به‌صورت‌ ماهانه‌ باشد، اين‌ پرداخت‌ بايد در آخر ماه‌ صورت‌ گيرد. در اين‌ حالت‌ مزد مذكور حقوق ناميده‌ مي‌شود. مزاياي‌ رفاهي‌ و انگيزه‌اي‌ از قبيل‌ كمك‌ هزينه‌ مسكن‌، خواربار و حق ‌عائله‌مندي‌، پاداش‌ افزايش‌ توليد و سود سالانه‌ جزو مزد محسوب‌ نمي‌شود.
تعطیلات قانونی که کارگر میتواند از آن استفاده کند:
تعطيل‌ يك‌ روز معين‌ در هفته‌ برای کارگران اجباري‌ است‌ و معمولا روز جمعه‌، روز تعطيل‌ هفتگي‌ كارگران‌ که مزد آن باید پرداخت شود. مگر در کارهایی که برحسب‌ نوع‌ يا ضرورت‌ كار و يا توافق‌ طرفين‌، به‌طور مستمر روز ديگري‌ براي‌ تعطيل‌ تعيين‌ شود همان‌ روز در حكم‌ روز تعطيل‌ هفتگي‌ خواهد بود . علاوه‌ بر تعطيلات‌ رسمي‌ كشور، روز كارگر (11 ارديبهشت‌) نيز جزء تعطيلات‌ رسمي‌ كارگران‌ به‌ حساب‌ مي‌آيد.
در چه مواقعی قرارداد کار تعلیق میشود؟
چنانچه‌ به‌ دلایلی که در زیر خواهد آمد، انجام‌ تعهدات‌ يكي‌ از طرفين‌ موقتاً متوقف‌ شود، قرارداد كار به‌ حال‌ تعليق‌ در مي‌آيد و پس‌ از رفع‌ آنها قرارداد كار با احتساب‌ سابقه‌ خدمت‌ (از لحاظ‌ بازنشستگي‌ و افزايش‌ مزد) به‌ حالت‌ اول‌ برمي‌گردد.
در موردي‌ كه‌ به‌ واسطه‌ قوه‌ قهريه‌ و يا بروز حوادث‌ غيرقابل‌ پيش‌بيني‌ كه‌ وقوع‌ آن‌ از اراده‌ طرفين‌ خارج‌ است‌، تمام‌ يا قسمتي‌ از كارگاه‌ تعطيل‌ شود و انجام‌ تعهدات‌ كارگر يا كارفرما به‌طور موقت‌ غيرممكن‌ گردد. تشخيص‌ موارد فوق با وزارت‌ كار و امور اجتماعي‌ است‌.
قرارداد كارگراني‌ كه‌ مطابق‌ اين‌ قانون‌ از مرخصي‌ تحصيلي‌ و يا ديگر مرخصي‌هاي‌ بدون‌ حقوق يا مزد استفاده‌ مي‌كنند، در طول‌ مرخصي‌ و به‌ مدت‌ دو سال‌ به‌حال‌ تعليق‌ درمي‌آيد. مرخصي‌ تحصيلي‌ براي‌ دو سال‌ ديگر قابل‌ تمديد است‌.
قرارداد كارگري‌ كه‌ توقيف‌ مي‌گردد و توقيف‌ وي‌ منتهي‌ به‌ حكم‌ محكوميت‌ نمي‌شود در مدت‌ توقيف‌ به‌ حال‌ تعليق‌ درمي‌آيد و كارگر پس‌ از رفع‌ توقيف‌ به‌كار خود باز مي‌گردد.
در چه مواقعی قرارداد کار تعلیق میشود؟
چنانچه‌ به‌ دلایلی که در زیر خواهد آمد، انجام‌ تعهدات‌ يكي‌ از طرفين‌ موقتاً متوقف‌ شود، قرارداد كار به‌ حال‌ تعليق‌ در مي‌آيد و پس‌ از رفع‌ آنها قرارداد كار با احتساب‌ سابقه‌ خدمت‌ (از لحاظ‌ بازنشستگي‌ و افزايش‌ مزد) به‌ حالت‌ اول‌ برمي‌گردد.
- در موردي‌ كه‌ به‌ دلیل حوادث‌ غيرقابل‌ پيش‌بيني‌ كه‌ وقوع‌ آن‌ از اراده‌ طرفين‌ خارج‌ است‌، تمام‌ يا قسمتي‌ از كارگاه‌ تعطيل‌ شود و انجام‌ تعهدات‌ كارگر يا كارفرما به‌طور موقت‌ غيرممكن‌ گردد. تشخيص‌ موارد فوق با وزارت‌ كار و امور اجتماعي‌ است‌.
- قرارداد كارگراني‌ كه‌ مطابق‌ اين‌ قانون‌ از مرخصي‌ تحصيلي‌ و يا ديگر مرخصي‌هاي‌ بدون‌ حقوق يا مزد استفاده‌ مي‌كنند، در طول‌ مرخصي‌ و به‌ مدت‌ دو سال‌ موقتا متوقف میشود. مرخصي‌ تحصيلي‌ براي‌ دو سال‌ ديگر قابل‌ تمديد است‌.
- قرارداد كارگري‌ كه‌ توقيف‌ مي‌گردد و توقيف‌ وي‌ منتهي‌ به‌ حكم‌ محكوميت‌ نمي‌شود در مدت‌ توقيف‌ به‌ حال‌ تعليق‌ درمي‌آيد و كارگر پس‌ از رفع‌ توقيف‌ به‌كار خود باز مي‌گردد.
- چنانچه‌ توقيف‌ كارگر به‌سبب‌ شكايت‌ كارفرما باشد و اين‌ توقيف‌ در مراجع‌ حل‌ اختلاف‌ منتهي‌ به‌ حكم‌ محكوميت‌ نگردد، مدت‌ آن‌ جزء سابقه‌ خدمت‌ كارگر محسوب‌ مي‌شود و كارفرما مكلف‌ است‌ علاوه‌ بر جبران‌ ضرر و زيان‌ وارده‌ كه‌ مطابق‌ حكم‌ دادگاه‌ به‌ كارگر مي‌پردازد، مزد و مزاياي‌ وي‌ را نيز پرداخت‌ نمايد.
- كارفرما مكلف‌ است‌ تا زماني‌ كه‌ تكليف‌ كارگر از طرف‌ مراجع‌ مذكور مشخص‌ نشده‌ باشد، براي‌ رفع‌ احتياجات‌ خانواده‌ وي‌، حداقل‌ پنجاه‌ درصد از حقوق ماهيانه‌ او را به‌طور علي‌الحساب‌ به‌ خانواده‌اش‌ پرداخت‌ نمايد.
قرارداد كار چگونه خاتمه مییابد؟
     فوت‌ كارگر -بازنشستگي‌ كارگر - از كارافتادگي‌ كلي‌ كارگر - انقضاء مدت‌ در قراردادهاي‌ كار با مدت‌ موقت‌ و عدم‌ تجديد صريح‌ يا ضمني‌ آن -  پايان‌ كار در قراردادهايي‌ كه‌ مربوط‌ به‌كار معين‌ است‌  - استعفاي‌ كارگر.
كارگري‌ كه‌ استعفاء مي‌كند موظف‌ است‌ يك‌ ماه‌ به‌كار خود ادامه‌ داده‌ و بدواً استعفاي‌ خود را كتباً به‌ كارفرما اطلاع‌ دهد و در صورتي‌كه‌ حداكثر ظرف‌ مدت‌ 15 روز انصراف‌ خود را كتباً به‌ كارفرما اعلام‌ نمايد، استعفاي‌ وي‌ منتفي‌ تلقي‌ مي‌شود و كارگر موظف‌ است‌ رونوشت‌ استعفا و انصراف‌ از آن‌را به‌ شوراي‌ اسلامي‌ كارگاه‌ و يا انجمن‌ صنفي‌ و يا نماينده‌ كارگران‌ تحويل‌ دهد.
جبران‌ خسارت‌ و پرداخت‌ مزاياي‌ پايان‌ كار
در صورتيكه‌ بنا به‌ تشخيص‌ هيأت‌ حل‌ اختلاف،‌ كارفرما بانی تعليق‌ قرارداد كارگر شناخته‌ شود، كارگر استحقاق دريافت‌ خسارت‌ ناشي‌ از تعليق‌ را خواهد داشت‌ و كارفرما مكلف‌ است‌ كارگر تعليقي‌ را به‌كار سابق‌ وي‌ بازگرداند.
چنانچه‌ خاتمه‌ قرارداد كار به‌لحاظ‌ از كارافتادگي‌ كلي‌ و يا بازنشستگي‌ كارگر باشد، كارفرما بايد براساس‌ آخرين‌ مزد كارگر به‌ نسبت‌ هر سال‌ سابقه‌ خدمت‌ حقوقي‌ به‌ ميزان‌ 30 روز مزد به‌ وي‌ پرداخت‌ نمايد. اين‌ وجه‌ علاوه‌ بر مستمري‌ ازكارافتادگي‌ و يا بازنشستگي‌ كارگر است‌ كه‌ توسط‌ سازمان‌ تأمين‌ اجتماعي‌ پرداخت‌ مي‌شود.
اگر خاتمه‌ قرارداد كار در نتيجه‌، كاهش‌ تواناييهاي‌ جسمي‌ و فكري‌ ناشي‌ از كار كارگر باشد (بنا به‌ تشخيص‌ كميسيون‌ پزشكي‌ با معرفي‌ شوراي‌ اسلامي‌ كار و يا نمايندگان‌ قانوني‌ كارگر) كارفرما مكلف‌ است‌ به‌ نسبت‌ هر سال‌ سابقه‌ خدمت‌، معادل‌ دو ماه‌ آخرين‌ حقوق به‌ وي‌ پرداخت‌ نمايد.
آیا میدانید که:
- مدت‌ خدمت‌ نظام‌وظيفه‌ (ضرورت‌، احتياط‌ و ذخيره‌) جزء سوابق‌ خدمت‌ و كار آنان‌ محسوب‌ مي‌شود. در دوران‌ خدمت‌ نظام‌وظيفه‌، قرارداد كار به‌ حالت‌ تعليق‌ درمي‌آيد، ولي‌ كارگر بايد حداكثر تا دو ماه‌ پس‌ از پايان‌ خدمت‌ به‌كار سابق‌ خود برگردد و چنانچه‌ شغل‌ وي‌ حذف‌ شده‌ باشد در شغلي‌ مشابه‌ آن‌ به‌كار مشغول‌ مي‌شود.
- در پايان‌ كار، كليهی‌ مطالباتي‌ كه‌ ناشي‌ از قرارداد كار و مربوط‌ به‌ دوره‌ اشتغال‌ كارگر در موارد فوق است‌، به‌ كارگر و در صورت‌ فوت‌ او به‌ وارث‌ قانوني‌ وي‌ پرداخت‌ خواهد شد. تا تعيين‌ تكليف‌ وراث‌ قانوني‌ و انجام‌ مراحل‌ اداري‌ و برقراري‌ مستمري‌ توسط‌ سازمان‌ تأمين‌ اجتماعي‌، اين‌ سازمان‌ موظف‌ است‌ نسبت‌ به‌ پراخت‌ حقوق متوفي‌ به‌ ميزان‌ آخرين‌ حقوق دريافتي‌، به‌طور علي‌الحساب‌ و به‌ مدت‌ سه‌ ماه‌ به‌ خانوادهی وي‌ اقدام‌ نمايد.
- كارگر از لحاظ‌ دريافت‌ حقوق يا مستمري‌هاي‌ ناشي‌ از فوت‌، بيماري‌، بازنشستگي‌، بيكاري‌، تعليق‌، ازكارافتادگي‌ كلي‌ و جزئي‌ و يا مقررات‌ حمايتي‌ و شرايط‌ مربوط‌ به‌ آنها تابع‌ قانون‌ تأمين‌ اجتماعي‌ خواهد بود.
- در صورت‌ خاتمه‌ قرارداد كار، كار معين‌ يا مدت‌ موقت‌، كارفرما مكلف‌ است‌ به‌ كارگري‌ كه‌ مطابق‌ قرارداد، يك‌ سال‌ يا بيشتر، به‌كار اشتغال‌ داشته‌ است‌ براي‌ هر سال‌ سابقه‌، اعم‌ از متوالي‌ يا متناوب‌ براساس‌ آخرين‌ حقوق مبلغي‌ معادل‌ يك‌ ماه‌ حقوق به‌عنوان‌ مزاياي‌ پايان‌ كار به‌ وي‌ پرداخت‌ نمايد.
- هرگاه‌ قرارداد كار براي‌ مدت‌ موقت‌ و يا براي‌ انجام‌ كار معين‌، منعقد شده‌ باشد هيچ‌يك‌ از طرفين‌ به‌ تنهايي‌ حق‌ فسخ‌ آن‌را ندارد.
- چنانچه‌ كارگاه‌ بر اثر قوه‌ قهريه‌ (زلزله‌، سيل‌ و امثال‌ اينها) و يا حوادث‌ غيرقابل‌ پيش‌بيني‌ (جنگ‌ و نظاير آن‌) تعطيل‌ گردد و كارگران‌ آن‌ بيكار شوند پس‌ از فعاليت‌ مجدد كارگاه‌، كارفرما مكلف‌ است‌ كارگران‌ بيكار شده‌ را در همان‌ واحد بازسازي‌ شده‌ و مشاغلي‌ كه‌ در آن‌ به‌وجود مي‌آيد به‌كار اصلي‌ بگمارد.
- مطابق با اصل‌ بيست‌ و نهم‌ قانون‌ اساسي‌ و تبصرهی ماده 30 قانون کار دولت‌ باید با استفاده‌ از درآمدهاي‌ عمومي‌ و درآمدهاي‌ حاصل‌ از مشاركت‌ مردم‌ و نيز از طريق‌ ايجاد صندوق بيمه‌ بيكاري‌ نسبت‌ به‌ تأمين‌ معاش‌ كارگران‌ بيكار شده‌ امكانات‌ لازم‌ را براي‌ اشتغال‌ مجدد آنان‌ فراهم‌ نمايد.
- ساعات‌ كار كارگران‌ در شبانه‌روز نبايد از 8 ساعت‌ تجاوز نمايد. كارفرما با توافق‌ كارگران‌، نماينده‌ يا نمايندگان‌ قانوني‌ آنان‌ مي‌تواند ساعات‌ كار را در بعضي‌ از روزهاي‌ هفته‌ كمتر از ميزان‌ مقرر و در ديگر روزها اضافه‌ بر اين‌ ميزان‌ تعيين‌ كند به‌ شرط‌ آنكه‌ مجموع‌ ساعات‌ كار هر هفته‌ از 44 ساعت‌ تجاوز نكند.
- در كارهاي‌ سخت‌ و زيان‌آور و زيرزميني‌ ، ساعات‌ كار نبايد از شش‌ ساعت‌ در روز و 36 ساعت‌ در هفته‌ تجاوز نمايد.
- كارگراني‌ كه‌ به‌ هر عنوان‌ به‌ اين‌ ترتيب‌ روزهاي‌ جمعه‌ كار مي‌كنند، در مقابل‌ عدم‌ استفاده‌ از تعطيل‌ روز جمعه‌ 40درصد اضافه‌ بر مزد دريافت‌ خواهند كرد.
- مرخصي‌ ساليانه‌ كارگراني‌ كه‌ به‌ كارهاي‌ سخت‌ و زيان‌آور اشتغال‌ دارند 5 هفته‌ مي‌باشد. استفاده‌ از اين‌ مرخصي‌، حتي‌الامكان‌ در دو نوبت‌ و در پايان‌ هر شش‌ماه‌ كار صورت‌ مي‌گيرد.

هیچ نظری موجود نیست: